İş arabuluculuğunda ilk toplantıya hazırlıksız gitmenin bedeli

İşçilik alacağı ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ya da işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde arabuluculuğu dava şartı olarak düzenliyor. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat talepleri bu kuralın dışında.

Uygulamada arabuluculuk çoğu zaman bir formalite gibi görülüyor. Oysa ilk toplantı, uyuşmazlığın mahkemeye taşınıp taşınmayacağının belirlendiği yer. Bu toplantıya nasıl hazırlanıldığı, sonucu doğrudan etkiliyor.

Süreler kısa

Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırıyor. Bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabiliyor. İşe iade taleplerinde çalışan, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalı. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılabiliyor.

Bu takvim, işveren tarafında dosyanın arabulucu davetinden önce hazır olmasını gerektiriyor. Davet geldiğinde belge toplamaya başlamak, çoğu zaman eksik bir hesapla masaya oturmak anlamına geliyor.

Katılmamanın sonucu

Geçerli bir mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutuluyor. Bu tarafın lehine vekâlet ücretine de hükmedilmiyor. Toplantıya katılmamak, kazanılan bir davanın maliyetini bile işverene bırakabiliyor.

Masaya ne ile oturulmalı?

Birinci konu hesap. Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin ve diğer alacak kalemleri bordro, puantaj ve banka kayıtlarıyla karşılaştırılarak ayrı ayrı hesaplanmalı. Hangi kalemin tartışmalı, hangisinin kabul edilebilir olduğu önceden bilinmeli.

İkinci konu fesih dosyası. Fesih bildirimi, varsa savunma istemi ve fesih gerekçesini destekleyen belgeler bir arada olmalı. Arabuluculukta ileri sürülen gerekçenin, olası davada ispatlanabilecek gerekçeyle aynı olması gerekiyor.

Üçüncü konu yetki. Toplantıya katılan kişinin hangi tutara kadar anlaşma yapabileceği ve kime danışacağı önceden belirlenmeli. Yetkisi belirsiz bir temsilci, çoğu zaman ikinci bir toplantı ve zaman kaybı demek.

Son konu anlaşma metni. Anlaşma belgesinde yer alan konular için taraflar sonradan dava açamıyor. Bu nedenle metin, ödenen kalemleri, tutarları, ödeme tarihini ve kapsamı açıkça göstermeli. Genel ve belirsiz ifadeler, ileride hangi alacağın kapandığı konusunda yeni bir tartışma doğurabiliyor.

Sonuç

İş arabuluculuğu, iyi hazırlanıldığında davadan daha hızlı ve öngörülebilir bir çözüm sunuyor. Hazırlığın amacı karşı tarafı ikna etmekten önce, işverenin kendi riskini doğru ölçmesi.

Kaynaklar

• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu