Uyuşmazlıklar
Tahkim şartı yazarken en sık yapılan beş hata
Tahkim şartı çoğu zaman sözleşmenin sonuna, müzakerenin en yorgun anında eklenir. Oysa uyuşmazlık çıktığında ilk bakılan madde odur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre tahkim sözleşmesi yazılı olmalı; ancak yazılı olması tek başına yeterli değil. Uygulamada en sık karşılaştığımız beş hata şunlar.
1. Belirsiz irade
“Uyuşmazlıklar tahkim veya mahkeme yoluyla çözülür” gibi ifadeler, tarafların devlet yargısını gerçekten dışladığını göstermiyor. Tahkim şartının geçerliliği tartışmaya açılıyor ve uyuşmazlığın asıl konusuna gelmeden önce aylarca yetki tartışması yapılabiliyor.
2. Kurum ve kuralların belirtilmemesi
Tahkimin kurumsal mı yoksa ad hoc mu olacağı, kurumsal ise hangi kurumun kurallarının uygulanacağı açıkça yazılmalı. İstanbul Tahkim Merkezi, İstanbul Ticaret Odası Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi veya ICC gibi kurumların önerdiği örnek şartlar iyi bir başlangıç noktası.
3. Yer ve dilin boş bırakılması
Tahkim yeri, hangi ülkenin usul hukukunun uygulanacağını ve iptal davasının nerede açılacağını belirliyor. Dil ise delillerin çevirisinden duruşmaların yürütülmesine kadar maliyeti doğrudan etkiliyor. Yabancı unsurlu uyuşmazlıklarda 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu devreye giriyor.
4. Hakem sayısının unutulması
Taraflar hakem sayısını kararlaştırmamışsa üç hakem seçiliyor. Görece küçük tutarlı uyuşmazlıklarda üç hakemli bir kurul, tahkimi davadan daha pahalı hâle getirebiliyor. Belirli bir tutarın altındaki uyuşmazlıklar için tek hakem öngörmek iyi bir çözüm olabiliyor.
5. Tahkime elverişli olmayan konular
Taşınmazlar üzerindeki ayni haklar ile tarafların iradesine tabi olmayan işlerden doğan uyuşmazlıklar tahkime elverişli değil. Kira, iş veya tüketici ilişkisine ilişkin uyuşmazlıklarda da özel kurallar bulunuyor. Sözleşmenin tamamını kapsayan genel bir şart, bu konularda beklenen sonucu vermeyebiliyor.
Dava açılırsa
Tahkim şartına rağmen karşı taraf mahkemede dava açarsa, tahkim itirazının ilk itiraz olarak cevap dilekçesiyle birlikte ileri sürülmesi gerekiyor. Süresinde ileri sürülmeyen itiraz dinlenmiyor ve iyi yazılmış bir tahkim şartı bile etkisiz kalabiliyor.
Kaynaklar
Bu yayın genel bilgilendirme amacı taşır; somut bir meseleye ilişkin hukuki görüş yerine geçmez.